PCOS (Polycystic Ovary Syndrome - Polisistik Ovar Sindromu) reproduktiv yaşda olan qadınların ən çox rast gəlindiyi endokrin pozulmalardan biridir. Təxminən hər 10 qadından 1-i PCOS-dan əziyyət çəkir. Bu sindrom yumurtalıqların funksiyasını, hormon tarazlığını və metabolizmanı təsir edir.
PCOS-un əsas simptomları
PCOS müxtəlif simptomlarla özünü göstərə bilər:
Menstrual pozulmalar
- Adət gecikmələri və ya olmaması
- Qeyri-müntəzəm qanaxmalar
- Oligomenoreya (adət azlığı)
- Amenoreya (adət olmaması)
Hirsutizm və dəri problemləri
- Artıq tüklənmə (üz, döş, qarın)
- Sızanaqlar
- Dəri qaralması (akantozis nigrikans)
- Yağlı dəri
Çəki və metabolizm problemləri
- Çəki artması və piylənmə
- İnsulin dirənci
- 2-ci tip diabet riski
- Yüksək xolesterin
Sonsuzluq problemləri
- Ovulyasiya olmaması
- Sonsuzluq
- Hamiləlik itirmələri
PCOS-un səbəbləri
PCOS-un dəqiq səbəbi məlum deyil, lakin aşağıdakı faktorlar rol oynayır:
- İrsi faktorlar
- İnsulin dirənci və yüksək insulin səviyyəsi
- Yüksək androgen (kişi hormonu) səviyyəsi
- İltihab
- Həyat tərzi faktorları
Diaqnoz
PCOS diaqnozu üçün Rotterdam kriteriyalarından istifadə olunur (3 əlamətdən 2-si):
- Qeyri-müntəzəm ovulyasiya və ya olmaması
- Klinik və ya biokimyəvi hiperandrojenizm
- Ultrasəs ilə polisistik yumurtalıq görünüşü
Laborator müayinələr: Hormon analizləri (LH, FSH, testosteron, DHEA-S, prolaktin, tiroid hormonları), insulin, qan şəkəri, lipid profili.
Müalicə yanaşması
Müalicə simptomlara və məqsədə görə fərqlənir:
Hormonal nəzarət
- Kontraseptivlər (adəti tənzimləmək üçün)
- Anti-androgen dərmanlar (hirsutizm üçün)
- Metformin (insulin dirənci üçün)
Qidalanma və həyat tərzi
- Aşağı karbohidratlı pəhriz
- Müntəzəm fiziki aktivlik
- Çəki nəzarəti
Sonsuzluq müalicəsi
- Ovulyasiya induksiyası
- IVF müalicəsi
- Cərrahi müdaxilələr
PCOS şübhəniz varsa, erkən diaqnoz vacibdir.
