Qalxanabənzər vəz
Hipertireoz, Qreyvs xəstəliyi və toksik düyün
Qısa cavab
Hipertireoz qalxanabənzər vəzin lazım olandan çox hormon hasil etməsidir; xalq arasında "zəhərli zob" adlanır. Ən çox Qreyvs xəstəliyi və toksik adenoma (hormon hasil edən düyün) səbəbindən yaranır. Ürəkdöyünmə, əsəbilik, əllərdə titrəmə, yeməyə baxmayaraq arıqlama, tərləmə və istiyə dözümsüzlük, ishal, aybaşı pozuntuları və göz əlamətləri ilə özünü göstərir. Dəqiq diaqnozdan sonra dərman, radioaktiv yod və ya cərrahi müalicə seçilir.
Ümumi tibbi məlumat
- Əlamətlər: ürəkdöyünmə, nəfəs darlığı, əsəbilik və narahatlıq, əllərdə titrəmə, əzələ zəifliyi və yorğunluq, normal və ya artıq yeməyə baxmayaraq arıqlama, ishal, tərləmə və istiyə dözümsüzlük, aybaşı pozuntusu, hamilə qala bilməmək; Qreyvsdə gözlərin önə çıxması, gözlərdə qıcıqlanma və görmə çətinliyi.
- Səbəblər: Qreyvs xəstəliyi (autoimmun), toksik adenoma və ya çoxdüyünlü toksik zob, tireoiditlər (məsələn, subakut tireoidit), həddindən artıq tiroid hormonu qəbulu (dərmana bağlı tireotoksikoz).
- Diaqnostika: ətraflı anamnez, TSH, sərbəst T4 və T3, TSH reseptor antitelləri (TRAb), tiroid ultrasəsi; lazım olduqda sintiqrafiya.
- Müalicə: antitiroid dərmanlar, radioaktiv yod və ya cərrahiyyə — seçim pasiyentin yaşına, xəstəliyin səbəbinə və mərhələsinə, hamiləlik planına görə edilir. Ürəkdöyünməni azaltmaq üçün əlavə dərmanlar istifadə oluna bilər.
- Fəsadlar: uzun müddət müalicəsiz qalan hipertireoz ürək ritmi pozuntularına və sümük əriməsinə (osteoporoza) səbəb ola bilər.
Həkimin yanaşmasıDr. Mədinə Dilbazinin yanaşması
- Diaqnozun dəqiqləşdirilməsi üçün ətraflı anamnez, qan analizləri, tiroid ultrasəsi və lazım olduqda sintiqrafiyanın aparılmasını vacib sayır; hipertireozun növünü və müalicənin effektivliyini qiymətləndirmək üçün TRAb analizini də istifadə edir.
- Praktikada tez-tez rastlaşdığı səhv kimi TSH-ın cüzi azalmasında (subklinik tireotoksikozda) diaqnoz kəsinləşmədən antitiroid müalicəyə başlanmasını göstərir: TSH bəzi fizioloji səbəblərdən, hamiləlikdə və digər tiroid xəstəliklərində də basqılanmış ola bilər.
- Kəsin diaqnozdan sonra pasiyentin yaşına və xəstəliyin mərhələsinə görə medikamentoz, cərrahi və ya radioaktiv yodla müalicə seçimini edir.
- Müalicə olunmayan zəhərli zobun uzun müddətdə sümük əriməsinə səbəb olduğunu ayrıca vurğulayır.