Metabolizm və çəki
Metabolik sindrom
Qısa cavab
Metabolik sindrom qarın tipli piylənmə, yüksək arterial təzyiq, yüksək aclıq şəkəri, yüksək triqliserid və aşağı HDL-xolesterin kimi risk faktorlarının eyni insanda birləşməsidir. Adətən aşağıdakı beş meyardan üçü olduqda diaqnoz qoyulur. Bu vəziyyət tip 2 diabet, ürək-damar xəstəlikləri və qaraciyərin yağlanması riskini artırır.
Meyarlar (ümumi tibbi məlumat; beynəlxalq razılaşdırılmış tərif)
- Bel çevrəsinin artması (həddlər etnik qrupa və təlimata görə fərqlidir);
- triqliseridlər ≥150 mq/dl və ya bu məqsədlə müalicə;
- HDL-xolesterin kişilərdə <40, qadınlarda <50 mq/dl;
- arterial təzyiq ≥130/85 mm c.s. və ya antihipertenziv müalicə;
- aclıq qlükozası ≥100 mq/dl və ya şəkəri salan müalicə.
İnsulin rezistentliyi ilə əlaqəsi
İnsulin rezistentliyi metabolik sindromun əsas mexanizmlərindən biridir, lakin bu iki anlayış eyni deyil: metabolik sindrom bir neçə risk faktorunun birləşməsidir. Qaraciyərin yağlanması (metabolik disfunksiya ilə əlaqəli steatotik qaraciyər xəstəliyi — MASLD) bu sindromla tez-tez yanaşı gedir və uzun müddət əlamət verməyə bilər.
Müalicə
Hər komponent ayrıca qiymətləndirilir və müalicə olunur: çəkinin azaldılması, fiziki aktivlik, qidalanma, lazım olduqda təzyiq, lipid və şəkər üçün dərmanlar. Məqsəd yalnız rəqəmləri normallaşdırmaq deyil, ürək-damar və diabet riskini azaltmaqdır.
Həkimin yanaşmasıDr. Mədinə Dilbazinin yanaşması
- Piylənməni insulin rezistentliyi, qaraciyər yağlanması və yüksək xolesterinlə sıx əlaqəli mürəkkəb endokrin xəstəlik kimi izah edir; qaraciyər yağlanmasının "gözardı edilməməsini" ayrıca vurğulayır.
- Sedanter (oturaq) həyat tərzini diabet, hipertoniya, xolesterin yüksəkliyi və piylənmənin başlıca səbəblərindən biri sayır və gündəlik hərəkəti (məsafələri piyada qət etmək, gündə 5000–10 000 addım) müalicənin ayrılmaz hissəsi kimi təqdim edir.