Şəkərli diabet
Hipoqlikemiya
Qısa cavab
Hipoqlikemiya qan şəkərinin 70 mq/dl-dən aşağı düşməsidir. Ən çox insulin və ya bəzi şəkər salan həblərlə müalicə olunan diabetlilərdə rast gəlinir. Titrəmə, tərləmə, ürəkdöyünmə, aclıq, başgicəllənmə ilə özünü göstərir. Şüuru açıq insan dərhal 15 q sürətli karbohidrat (məsələn, yarım stəkan meyvə şirəsi və ya 3–4 qənd) qəbul etməli, 15 dəqiqə sonra şəkəri yenidən ölçməlidir.
Ümumi tibbi məlumat
- Dərəcələr (ADA): 1-ci dərəcə — <70 mq/dl; 2-ci dərəcə — <54 mq/dl; 3-cü dərəcə — başqasının köməyini tələb edən ağır hal (huşun pozulması).
- Əlamətlər: titrəmə, soyuq tər, ürəkdöyünmə, aclıq, ürəkbulanma, başgicəllənmə, əsəbilik, diqqətin dağılması; gecə hipoqlikemiyası səhər yorğunluq və baş ağrısı ilə özünü göstərə bilər.
- Səbəblər: insulin və ya bəzi həblərin dozasının artıqlığı, yeməyin buraxılması, planlaşdırılmamış fiziki yük, alkoqol, böyrək çatışmazlığı, ağır xəstəliklər, bəzi hormon çatışmazlıqları; diabeti olmayan insanlarda nadir hallarda insulin ifraz edən şiş (insulinoma) və digər səbəblər araşdırılır.
- "15-15 qaydası": 15 q sürətli karbohidrat → 15 dəqiqə sonra ölçmə → hələ <70 mq/dl-dirsə təkrar. Şüur pozulubsa ağızdan heç nə verilmir; qlükaqon (varsa) və təcili yardım — 103.
Həkimin yanaşmasıDr. Mədinə Dilbazinin yanaşması
- Hipoqlikemiya tarixçəsinin həkimlə bölüşülməsini, müntəzəm qidalanma planını, fiziki aktivliyin planlaşdırılmasını və tibbi nəzarəti qarşısının alınmasında əsas sayır.
- Meyvə şirələrini diabetlilərə ümumiyyətlə tövsiyə etmir, lakin qan şəkəri tez-tez düşən (çox vaxt insulin vuran) pasiyentlərə ehtiyat üçün çantada meyvə şirəsi gəzdirməyi məsləhət görür — məqsəd şəkər 70 mq/dl-dən aşağı düşəndə onu tez qaldırmaqdır.
- Gecə ərzində şəkərin çox yüksək və ya çox aşağı olmasının ertəsi gün yorğunluq və yuxululuq yaratdığını, keyfiyyətli yuxunun qan şəkərinin düzgün tənzimlənməsindən asılı olduğunu qeyd edir.