Qəbul və qidalanma
Diyetoloq konsultasiyası və fərdi qidalanma planı
Qısa cavab
Endokrinoloq-diyetoloqun qidalanma planı yalnız kalori hesabı deyil: diabet, insulin rezistentliyi, tiroid xəstəlikləri, PCOS və ya osteoporoz kimi vəziyyətlər, qəbul edilən dərmanlar, analiz nəticələri, iş rejimi və yemək vərdişləri nəzərə alınaraq hazırlanır. Məqsəd qısa müddətli "pəhriz" yox, ömür boyu davam etdirilə bilən sağlam qidalanmadır.
Konsultasiyada nə müzakirə olunur?
- Gündəlik yemək rejimi, porsiyalar, içkilər, atışdırmalıqlar, gecə yeməkləri, emosional yemək epizodları;
- analizlərə əsasən xüsusi ehtiyaclar (məsələn, qan şəkəri, lipidlər, dəmir, B12, D vitamini);
- "sağlam boşqab" modeli: boşqabın yarısı tərəvəz, dörddə biri zülal, dörddə biri mürəkkəb karbohidrat;
- karbohidratların keyfiyyəti və miqdarı, qlikemik indeks, lif;
- zülal ehtiyacı (xüsusən çəki itkisi, menopauza və GLP-1 müalicəsi zamanı);
- su və maye qəbulu, qəhvə və çay;
- xüsusi dövrlər: Ramazan, hamiləlik, bayram süfrələri, səyahət.
Həkimin yanaşmasıDr. Mədinə Dilbazinin qidalanma prinsipləri (həkimin paylaşımlarından)
- Davamlılıq: "Diyet sürdürülə bilən olmalıdır, müvəqqəti deyil." Çox böyük kalori defisiti ilə qısa müddətdə verilən çəki pəhriz dayandırıldıqdan sonra tez geri qayıdır; həkim defisitin təxminən 500 kkal-dan çox olmamasını tövsiyə edir.
- Ac qalmadan: uzun müddət ac qalmaq metabolizmi zəiflədir və stress hormonlarını artırır; planlı qidalanma daha effektivdir.
- Qadağa yox, nəzarət: həftədə bir dəfə sevilən desertdən imtina etməmək; "sağlam" reseptlərin də limitsiz yeyilməməsi, porsiya nəzarəti.
- Ağıllı seçimlər: marketdə etiket oxumaq, daha az əlavəli və daha yüksək qida dəyərli məhsul seçmək; çərəzləri qabıqlı süfrəyə qoymaq; yeməyi ekran qarşısında yeməmək; markete ac getməmək.
- Meyvə: meyvə təbii şəkər mənbəyidir — artıq çəki və diabet olduqda gündə təxminən 2–3 ovuc; meyvə şirələri diabetdə tövsiyə olunmur.
- Zülal: sağlam böyüklər üçün gündə təxminən 1–1,2 q/kq; idmanla məşğul olan və əzələ qurmaq istəyənlərdə daha çox; zülal tozu adi qidalanmanı əvəz etmir.
- Su: təxminən hər kiloqrama 30 ml (isti hava, idman, hamiləlik və laktasiyada ehtiyac artır); susamağı gözləməmək.