Şəkərli diabet
Tip 1 şəkərli diabet
Qısa cavab
Tip 1 diabet immun sistemin mədəaltı vəzidə insulin hasil edən hüceyrələri zədələməsi nəticəsində yaranan autoimmun xəstəlikdir. Orqanizmdə insulin hasil olmadığı üçün müalicə ömür boyu insulin tələb edir. Müasir insulinlər, insulin pompaları və fasiləsiz qlükoza monitorinqi (CGM) gündəlik idarəni xeyli rahatlaşdırır, lakin uğurun əsas şərti pasiyentin təhsilidir.
Ümumi tibbi məlumat
- Əlamətlər: sürətlə artan susuzluq və sidik ifrazı, səbəbsiz arıqlama, yorğunluq; gecikdikdə ketoasidoz (qusma, qarın ağrısı, dərin və tez nəfəs, ağızda aseton qoxusu) — bu, təcili vəziyyətdir.
- Müalicə: gündə bir neçə dəfə insulin inyeksiyası (bazal və yemək insulini) və ya insulin pompası; karbohidrat sayımı; qlükometr və ya CGM ilə müntəzəm ölçmə; hipoqlikemiyanın tanınması və müalicəsi; fiziki aktivlik zamanı tənzimləmə.
- Texnologiyalar: CGM qlükoza səviyyəsini gün ərzində fasiləsiz izləyir, yüksəlmə və düşmə tendensiyalarını göstərir; insulin pompası, o cümlədən borusuz (dəriyə yapışdırılan) modellər, insulini proqramlaşdırılmış dozada yeridir; sensorla birlikdə işləyən avtomatlaşdırılmış (qapalı dövrə) sistemlər də mövcuddur. Pompaya keçid üçün pasiyent seçimi və təlim vacibdir.
Həkimin yanaşmasıDr. Mədinə Dilbazinin yanaşması
- Diabetini inkar edən gənc pasiyentlərin xəstəliklə "barışmasına" kömək etməyi işinin vacib hissəsi sayır.
- Yeni diabet texnologiyalarının (CGM, borusuz insulin pompası, gələcəyin qapalı dövrə sistemləri) tip 1 diabetlilərin həyat keyfiyyətini artırdığını, lakin pompaya keçəcək pasiyentlərin ehtiyatla seçilməli və təlim keçməli olduğunu vurğulayır; CGM-in hipoqlikemiya qorxusu olmadan idmanla məşğul olmağa kömək etdiyini qeyd edir.
- Tip 1 diabetli pasiyentlərin Ramazanda oruc tutmasını tövsiyə etmir (bax: Ramazanda diabet və tiroid dərmanları).