Metabolizm və diabet
Şəkərli diabetin idarə olunması
Qısa cavab
Diabetin idarəsi yalnız "şəkəri salan dərman" seçmək deyil: hədəflər pasiyentin yaşına, diabetin növünə və müddətinə, çəkisinə, həyat tərzinə və yanaşı xəstəliklərinə görə fərdi müəyyən edilir; qidalanma, fiziki aktivlik, dərmanlar, özünənəzarət və ağırlaşmaların müntəzəm skrininqi birlikdə planlaşdırılır.
Xidmətin əhatə etdiyi məsələlər
- Prediabet, tip 2 və tip 1 diabetin diaqnozu və müalicəsi;
- müalicənin fərdi qurulması və yenidən nəzərdən keçirilməsi (həblər, GLP-1 və digər inyeksion dərmanlar, insulin);
- insulin müalicəsinə başlanması, dozaların tənzimlənməsi, insulin qələmi texnikasının öyrədilməsi;
- qlükometr və fasiləsiz qlükoza monitorinqi (CGM) məlumatlarının şərhi;
- hipoqlikemiyanın tanınması və qarşısının alınması;
- qidalanma planı, karbohidratın miqdarı və keyfiyyəti;
- göz, böyrək, ayaq və ürək-damar ağırlaşmalarının skrininq planı, lazım olduqda müvafiq həkimlərə yönləndirmə;
- xüsusi vəziyyətlər: hamiləlik, Ramazanda oruc, səyahət, xəstəlik günləri.
İnsulin qələmi: düzgün vurma texnikası
(Həkimin "İnsulin qələmlərini düzgün necə vuraq?" paylaşımı əsasında; FITTER Forward 2025 tövsiyələri ilə tutuşdurulub.)
- Əllərinizi və vuracağınız nahiyəni təmiz saxlayın.
- Ehtiyat (açılmamış) qələmləri soyuducuda — həkimin tövsiyəsi ilə soyuducunun qapısında, dondurucuda yox — saxlayın. Soyuducudan götürdüyünüz qələmi vurmazdan əvvəl ovucunuzda bir az isidin: soyuq insulin inyeksiyanı daha narahat edə bilər. İstifadədə olan qələm istehsalçının göstərdiyi müddət ərzində otaq temperaturunda saxlanıla bilər.
- Vurma nahiyələrini (göbək ətrafı, qolun arxası, bədənin yan tərəfi, bud) növbə ilə dəyişin; qızartı, iltihab, şişkinlik, infeksiya və ya bərkimə olan yerə vurmayın.
- Dozanı vurduqdan sonra qələmi çıxarmazdan əvvəl birdən ona qədər sayın — bu, dozanın tam daxil olmasına kömək edir.
- Hər inyeksiyada yeni iynə ucu istifadə edin və qələminizi heç kimlə bölüşməyin.
Həkimin yanaşmasıDr. Mədinə Dilbazinin təcrübəsi (təsdiqlənmiş faktlar)
- Şəkərli diabet bütün müalicə sahələri siyahılarında birinci yerdə qeyd olunur; həkim müalicəni fərdiləşdirməyi əsas prinsip sayır.
- Pasiyent təhsili: 14 noyabr 2018-ci ildə Dünya Diabet Günü münasibətilə pasiyentlər və yaxınları üçün "Diabet məktəbi" (müayinə və müalicə, pəhriz qaydaları, ayaqlara qulluq, insulin istifadəsi) keçirib; 2025-ci ildə Leyla Medical Center-də Dr. Aysel Cəfərova ilə birlikdə "Şəkərli diabetin fərqində olaq" seminarında diabetin əlamətləri, diaqnostikası, müalicə üsulları, həyat tərzi və davranış dəyişiklikləri barədə məlumat verib.
- Peşəkar inkişaf: 2017-ci ildə İzmirdə diabet kursu (həkimin CV-si); insulinin kəşfinin 100 illiyinə həsr olunmuş konfrans (2021); SGLT-2 inhibitorlarına həsr olunmuş konfrans (2024); 10th Diabetes & Ramadan Virtual Congress (2022, iştirak sertifikatı); Dubayda ACT kardiometabolik müalicə sammiti (2025, CPD sertifikatı); xroniki böyrək xəstəliyi olan tip 2 diabetli pasiyentlərdə semaqlutidin böyrək və kardio-metabolik qoruyucu təsirinə dair klinik hal təqdimatı (2025).
- Media: ATV-nin "Həkimsən" verilişində şəkərli diabet mövzusunda çıxış; "Həkim məsləhəti" videorubrikasında şəkərli diabet (2018).